Näej impulsen föör tóól un kultüer in Oostfräisland
Mit dat grünnensfergóódern fan dat Oostfräisk Instituut is up söndağ, däi 8. meert 2026, ‘n näej institusjoon tau ‘t föördern fan oostfräisk tóól, kultüer un föörskern undstóón. Bii dat gaud besöcht fergóódern in ‘t Auerker “Kukelorum” kwamment ‘n büelt fertreederskes un fertreeders uut kultüraarbaid, wäitenskup un fräisk tóólföördern t’sóómen, um däi näej feräien offisjel in ‘t leevend t’ raupen.
Tau däi grünnensleeden tellent unner annernt däi feräinen Jungfräiske Mäinskup, Wiikenferäien un Fräisk Ferband föör Natürskuts. Däi föörstand bestóónd uut Onno Dirk Feldmann, Tido Specht, Torsten Bruns un Steffen Haake oovernimt in taukumst ook dat geskeftsfören fan dat instituut. Tau d’ sülviğ tiid fungäärt häi as binlid tau wichtiğ partners, d’r unner ook däi Oostfräisk Landskup as ook däi Interfräisk Róód. Tsiil is dat, oostfräisk perspektiiven staarker in däi interfräisk t’sóómenaarbaid in t’ brengen un däi kultüräel föölfolliğkaid fan d’ regjoon sichtborder t’ móóken.
Ergensen tau ‘n stâark regjoonóóel institusjoon
Mit däi Oostfräisk Landskup ferfauğt Oostfräisland al oover ‘n bundswiid äinmóóliğ kultüräel inrichten mit äigen wóópen, dat siit jorhunnerten tsentróóel upgóóven in kultüer, wäitenskup un bilden worneemen daajt. Dat näej instituut ferstaajt sük desweegen uutdrükkelk as ergensen: ‘n tsiwiilselskuppelk inisjóótîiv, dróógen fan f’rallen jungerder aktiiven uut dat Fräisk Beweegen.
As dakferband fan meerder oostfräisk feräinen wil dat Oostfräisk Instituut projekten tau tóólplêeğ, föörskern un digitóóel fermiddeln bünneln un näej kooperóósjoonen anstöyten. Êerst wichtiğ fööraarbaiden bünt al laist’t worden:
Soo wurdent in t’sóómenaarbaid mit däi Folkshooğskaul Läär näej tóólkursen föör dat Oostfräisk Plat undwikkelt, däi up grôot interäes stöytent.
Noch ‘n miilstäin fan disser fööraarbaid is dat projekt oostfraeisk.org – dat upstünds grôotst online-woordenbauk föör dat Oostfräisk Plat. Dat betroojen fan dit tsentróóel nóóslağwaark, dat föördeem fan d’ Jungfräiske Mäinskup pleeğt wur, liğt nuu ook in d’ hâan fan dat instituut.
Boovendeem undstun mit däi “Ooversetter” däi êerst ki-bóósäärt online-ooversetter föör dat Oostfräisk Plat. Dat digitóóel tool fermöögelkt dat ooversetten tüsken Düütsk un Oostfräisk Plat un sal t’gliik as leerhüelp föör tóólinteressäärten däinen. Däi t’gruen liegend skriivwîis föör dat Oostfräisk Plat, däi Mäinskupsskriivwîis, baaut up däi aarbaiden fan Marron C. Fort un Holger Weigelt up un fermöögelkt wat dat angaajt ‘n alternóótîif perspektîiv up däi tóól.
Anknüppen an fräisk föörbiller
Däi inisjóótooren orientäärent sük bewust an inrichtens in anner fräisk regjoonen. In Noordfräisland tau ‘n biispil aarbaid’t dat Nordfriisk Instituut as wäitenskuppelk tsentrum föör tóól, histoorje un kultüer fan d’ Noordfräisen. Däi aarbaid fan dit inrichten word’t institusjoonel fan dat Land Sleeswiik-Holstäin föördert.
Däi Fräisen tellent as nóósjoonóóel minnerhaid in Düütskland un ferfaugent d’r döör oover ‘n besünners uutprent’t institusjoonäel föördern fan höör tóól un kultüer. D’r höörent politisk fertreedensstruktüren as ook inrichtens as dat Minnerhaidensekretaarióót tau, dat däi interessen fan däi ankent minnerhaiden teegenoover dat bundsregäären un oiropeesk institusjoonen fertreeden daajt.
Ook in dat neerlandsk Fräisland eksistäärent fergliikboer struktüren: Dor aarbaid’t siit 1938 däi Fryske Akademy in Läiwarden as wäitenskuppelk tsentrum föör tóól un kultüer fan d’ Westfräisen.
Oostfräisland staarker fernetten
‘N wichtiğ tsiil is ‘t, däi t’sóómenaarbaid mit partnerorgóónisóósjoonen t’ ferdäipen un oostfräisk interessen in taukumst staarker in nóósjoonóóel un internóósjoonóóel minnerhaidenstruktüren in t’ brengen. Däi inisjóótooren säint d’r bii nóóst däi Oostfräisk Landskup ook dat Minnerhaidensekretaarióót un däi Interfräisk Róód as wichtiğ bünnispartners.
Mit dat grünnen fan dat Oostfräisk Instituut willent däi bedäiliğten näej impulsen föör däi oostfräisk tóól setten – un t’gliik an däi erfolğrîik modellen fan höör fräisk nóóbers anknüppen. Däi grôot resonans bii dat grünnensfergóódern wist nuu al: Dat interäes an däi oostfräisk tóól un kultüer is leebenniğ – un klor föör näej föörms fan tsiwiilselskuppelk t’sóómenaarbaid.
